Bilge Karasu - Dönenen Bir

Troya’da Ölüm Vardı (1963), Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı (1970), Göçmüş Kediler Bahçesi (1979), Kısmet Büfesi (1982), Altı Ay Bir Güz (1996) kitaplarıyla yaratıcı, deneysel öykücülüğümüzün en ileri örneklerini veren Karasu’nun ilk öykü kitabı Troya’da Ölüm Vardı,[2] onun en açık, yalın, sade kitabıdır. Kitap ağırlıklı olarak Sarıkum kasabası ve buranın sakinlerinin anlatıldığı seriyal öykülerden oluşur; istasyonda börek, poğaça satan Raşit Usta, kanlı masallar anlatan Dilaver Hanım, Müşfik, Sarıkum istasyon şefinin oğlu Fikret ve Suat, Tijen Hanım, Meryem… Sarıkum etrafında, kasaba yaşamı, bu insanların çevreyi, eşyayı, dünyayı algılamaları öyküleştirilir. Öyküler, yalnızlık, aşk, ölüm üçgeninde döner. Aşk onda serttir, aşkınlıktır. Aşkı beceremeyen erkekler eleştirilir. Aşk, korkusuz insanların işidir. Ayrıca, ötekilik, yabancılık yanında cinsellik de kitabın ana temalarından biridir. Öykülerde herkes mutsuzdur, aşk hep engellerle karşılaşır. Kavuşma hiçbir zaman gerçekleşmez. İhanet ise hemen insanın yanı başındadır. Kitabın imgesel vurgularından biri de yurtsuzluk, bir yere ait olamamadır. Kahramanımız sürekli bir odaya ihtiyaç duyar. Onu tedirgin eden sürekli yeni bir oda bulamamak durumudur. Bütün bir çocukluğunun geçtiği yere sadece kendine yeni bir oda bulamadığı için gelmemektedir. (“Sarıkum’a Giriş”). Evi olduğu hâlde, yeni bir oda görürüm diye bir otel odasında kalır (“Odalardan Biri”), bütün kırılmışlıklardan, yalnızlıklardan sonra tek sığınak bir odadır (“Oda Oda Dünya”).

Ne var ki bu imge yaklaşımı iki yanlı bir zorluğu doğurur: Yazar için yazma, okur için ise okuma zorluğu. Yazar için aşikâr olan bu imgeler metne nasıl aktarılacak, dilin olanaklarıyla nasıl somutlanacak sorusu, okur açısından ise bu aktarım nasıl kavranılacak ve anlamlandırılacak sorusu yanıtlanmalıdır. İşte onun metinlerinde hissettiğimiz “yazma sancısı” bu imge yaklaşımından kaynaklanır. Evet, onun asıl meselesi bir imgenin yazıyla nasıl izah edileceğidir. Bu yüzden yazma sürecinde, yazma sıkıntılarını metne geçirir. Nasıl anlatmalı, nasıl ve nerden başlanmalıdır? Metnin bütününde bu tatminsizliğini sürekli hissettirir.

...
Bilge Karasu yazınsal türleri, biçimleri reddeden yazınsal bir anlayışı benimsemiştir. Öyle ki, son dönemlerde, yazdıklarına “metin” diyerek, türlerden uzak durduğunu açık etmiştir.